Βίγκαν αγορές σε μη-βίγκαν μαγαζιά. Ναι ή όχι; - Συνύπαρξη

Αν και στην πραγματικότητα είναι πολύ απλό θέμα, εν τούτοις οι πολυάριθμες πτυχές του το έχουν μετατρέψει σε μια σπαζοκεφαλιά, ενώ πολύ συχνά αποτελεί και θέμα διενέξεων.

Ως κοινός θνητός που δεν έχει απαντήσεις για όλα τα φιλοσοφικά ερωτήματα της ζωής, είναι πιθανό να με προβληματίζουν μερικές φορές ερωτήματα όπως:

Μπορώ να τρώω βίγκαν μπέργκερ στα McDonalds;

Μπορώ να αγοράζω γάλα αμυγδάλου από εταιρεία γαλακτοκομικών;

Μπορώ να παρίσταμαι σε μια μεγάλη παρέα που τρώνε σε χασαποταβέρνα, αν εγώ παραγγείλω σαλάτα και πατάτες;

Μπορώ να τρώω μπισκότα που παρασκευάζονται από μη-βίγκαν εταιρεία;


Καταρχάς, να απαντήσω στο «μπορώ», έτσι όπως εγώ αντιλαμβάνομαι τα πράγματα. Φυσικά και μπορείς. Αν θέλεις να το κάνεις, δεν θα σε σταματήσει κανείς, ούτε χρειάζεται να απολογηθείς σε κανέναν.

Για να επεκταθώ όμως λίγο παραπάνω, να μερικές σκέψεις μου για το θέμα:

Κατά την προσωπική μου άποψη, είναι καλό να υποστηρίζουμε και να χρηματοδοτούμε επιχειρήσεις που είναι και οι ίδιες βίγκαν. Δηλαδή, οι ιδιοκτήτες τους είναι και οι ίδιοι βίγκαν και η σειρά προϊόντων ή υπηρεσιών τους είναι βίγκαν. Διότι όταν το κάνουμε αυτό, μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι τα χρήματά μας δεν θα καταλήξουν άμεσα ή έμμεσα σε κάποια δραστηριότητα που περιλαμβάνει την υποδούλωση, την εκμετάλλευση και τον θάνατο ζώων. Οι βίγκαν επιχειρήσεις με βίγκαν ιδιοκτήτες είναι πιο πιθανό να μοιράζονται μαζί μου τις ίδιες απόψεις και να έχουν τις ίδιες ηθικές ανησυχίες με μένα. 

Καθώς μοιράζονται μαζί μου τις ίδιες ηθικές ανησυχίες, είναι επίσης πιο πιθανό πως θα δώσουν την δέουσα προσοχή ώστε τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες τους να είναι προσεγμένα και να μην υποπέσουν στον πειρασμό του έλα-μωρέ-δε-γαμιέται, στον οποίο πέφτουν πολύ συχνά μη-βίγκαν επιχειρηματίες. Αν νομίζετε ότι η περίπτωση έλα-μωρέ-δε-γαμιέται είναι σπάνια, κάνετε μεγάλο λάθος. Πολλοί κατά τ' άλλα παμφάγοι καταστηματάρχες ή υπάλληλοι που προσφέρουν ορισμένες βίγκαν επιλογές, πέφτουν πολύ συχνά σε αυτό το ατόπημα, είτε επειδή είναι συνειδητά παπάρες και δεν αντέχουν «τις υπερβολές» των βίγκαν, αρνούμενοι να μπουν σε λεπτομέρειες, είτε επειδή δεν είναι επαρκώς ενημερωμένοι για τον τρόπο με τον οποίο το προϊόν τους μπορεί να είναι αξιόπιστα βίγκαν.

Έτσι λοιπόν, τα παραπάνω, είναι ο βασικός κανόνας.

Σύμφωνα με αυτόν τον βασικό κανόνα, αν οι επιλογές που έχω για να φάω ένα ωραίο ζουμερό βίγκαν μπέργκερ είναι (α) το τοπικό fast food που πουλάει διαμελισμένα νεκρά ζώα και μεταξύ άλλων προσφέρει και μια-δυο βίγκαν επιλογές ή, (β) το κατάστημα που λειτουργεί επιχειρηματίας ο οποίος είναι και ο ίδιος βίγκαν και προσφέρει μόνο βίγκαν, cruelty-free φαγητό, τότε σαφώς θα επιλέξω το (β). 

Όμως, δυστυχώς δεν ζούμε σε έναν βίγκαν κόσμο. Για την ακρίβεια ζούμε σε έναν κόσμο όπου η ζωοφαγία και η εκμετάλλευση ζώων αποτελούν την κανονικότητα. Πολύ συχνά, λοιπόν, θα σταθεί αδύνατο ή υπερβολικά δύσκολο για εμάς να κάνουμε μια αγορά που να είναι απολύτως σύμφωνη με τα πιστεύω μας. Θα χρειαστεί να βρούμε κάτι γρήγορο να φάμε ενώ είμαστε εν κινήσει, θα χρειαστεί να παραβρεθούμε σε ένα σημαντικό τραπέζι φίλων ή συγγενών, θα χρειαστεί να αγοράσουμε ένα σαμπουάν από μπακάλικο σε χωριό 200 κατοίκων.

Σε περιπτώσεις όπως οι παραπάνω, πιστεύω πως χρειάζεται να δείχνουμε μια σχετική ευελιξία. Μια ευελιξία η οποία, μεταξύ των άλλων, μπορεί να αποτελέσει ακόμη και ευκαιρία για την περαιτέρω διάδοση του βιγκανισμού.

Γιατί;

Διότι, η σύγχρονη οικονομία λειτουργεί με το νόμο της προσφοράς και της ζήτησης. Κανένα μαγαζί δεν πρόκειται να διαθέσει τόφου, αν δεν γνωρίζει ότι κάποιος πρόκειται να το αγοράσει. Κανένα μπακάλικο δεν θα προσφέρει βίγκαν απορρυπαντικό, αν δεν το έχει ζητήσει κανείς. 

Όταν εκ των πραγμάτων ή για λόγους ευκολίας προχωράμε στην αγορά ενός βίγκαν προϊόντος από μη-βίγκαν κατάστημα, μεταφέρουμε ένα μήνυμα. 

Υπάρχουν πολλοί που δεν καταλαβαίνουν πόσο μεγάλη δύναμη κρύβουν οι καταναλωτικές μας συνήθειες. Μεταφέρουμε το μήνυμα πως «θέλουμε βίγκαν προϊόντα». Φέρτε κι άλλα. Φέρτε περισσότερα. Δεν θα μείνουν στο ράφι, θα το αγοράσουμε. Η εμπειρία έχει δείξει πως η γκάμα καταστημάτων σε όλη την Ελλάδα έχει εμπλουτιστεί με δεκάδες βίγκαν προϊόντα εξαιτίας της ζήτησης - πολλές φορές ακόμη και από έναν μοναδικό πελάτη. Έχω διαπιστώσει και προσωπικά, τα τελευταία 2-3 χρόνια, πως καταστήματα της περιοχής που ζω όχι μόνο έχουν συμπεριλάβει βίγκαν είδη στην γκάμα τους, αλλά ορισμένα από αυτά έχουν αναρτήσει ακόμη και ενημερωτικές αφίσες για να τα διαφημίσουν. Συχνά, όλο αυτό μπορεί να έχει συμβεί εξαιτίας ενός και μόνο πελάτη τους, που φρόντισε να ζητάει, και πέτυχε.

Ένας δεύτερος τρόπος με τον οποίο σκέφτομαι, είναι να κάνω στον εαυτό μου την ερώτηση: 

«Θέλω να κλείσουν όλα τα μαγαζιά ή να γίνουν βίγκαν όλα τα μαγαζιά;».

Η θεωρία είναι ότι ένα μη-βίγκαν κατάστημα με δέκα μη-βίγκαν πελάτες, θα λειτουργεί κανονικά και θα παράγει κέρδος. Αντίθετα, ένα μη-βίγκαν κατάστημα με δέκα βίγκαν πελάτες, είτε θα κλείσει είτε θα αναγκαστεί να αλλάξει αυτά που πουλάει.

Φυσικά η παραπάνω ερώτηση είναι θεωρητική, αφού δεν πρόκειται να γίνουν ξαφνικά όλοι βίγκαν και η κερδοφορία των καταστημάτων παραμένει ασφαλής. Βοηθάει όμως πολύ στον τρόπο με τον οποίο επιλέγω να λειτουργώ ως καταναλωτής. Αν θέλω περισσότερα βίγκαν προϊόντα και περισσότερη διαθεσιμότητα, πρέπει να συνεχίσω να ψωνίζω από τα καταστήματα και να δείξω, με την καταναλωτική μου συμπεριφορά, ότι θέλω περισσότερα βίγκαν προϊόντα. Για παράδειγμα, αν είμαι στο σούπερ μάρκετ, θα πω στον υπεύθυνο: «Δεν έχετε φυτικό τυρί. Όλοι οι άλλοι έχουν». Πιστέψτε με, λειτουργεί. Όχι απλά λειτουργεί, αλλά τις περισσότερες φορές θα κάνει μια κουβέντα μαζί μου και θα μου ζητήσει προτάσεις και συμβουλές για την μάρκα ή το είδος που θα ήθελα.

Τώρα, βέβαια, μέσα σε όλα αυτά, επιλέγω να εφαρμόζω κάποιες πολύ συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Παρότι δεν είναι υποχρεωτικό και η θεωρία λειτουργεί κι εκεί μια χαρά, υπάρχουν ορισμένα είδη καταστημάτων στα οποία δεν πρόκειται να πατήσω το πόδι μου εις τον αιώνα τον άπαντα, έστω κι αν έχουν να παρουσιάσουν μια εντυπωσιακή ποικιλία βίγκαν προϊόντων.

Τέτοια είναι, για παράδειγμα, τα σουβλατζίδικα και οι μεγάλες αλυσίδες fast food. Όσο κι αν θέλω, δεν μπορώ να βρεθώ εκεί μέσα. Μπορεί το tofu burger με καραμελωμένα κρεμμύδια και μουστάρδα dijon να είναι λαχταριστό, αλλά δεν μπορώ ούτε να σταθώ μέσα σε ένα μέρος που βρωμάει θάνατο και μια μάζα από σάρκες ζώων περιστρέφεται γύρω από την φωτιά, ενώ ταυτόχρονα όλοι γύρω μου μασουλάνε σκοτωμένα ζώα.

Δεν μπορώ, επίσης, να αγοράσω μη-γαλακτοκομικά είδη από εταιρείες γαλακτοκομικών. Οι εταιρείες αυτές ασκούν σκοπίμως και συνειδητά βια και εκμετάλλευση εναντίον χιλιάδων αθώων ζώων. Βιάζουν και κακοποιούν αγελάδες, κλέβουν μωρά, σκοτώνουν μωρά, κάνουν όλες αυτές τις απαίσιες πράξεις που γνωρίζουμε και έχουμε περιγράψει λεπτομερώς, και απλώς, για να αρπάξουν ένα μερίδιο της ολοένα αυξανόμενης ζήτησης για βίγκαν προϊόντα, τοποθετούν μια επιπλέον γραμμή παραγωγής για γάλα σόγιας ή αμυγδάλου. Αγοράζοντας από αυτούς φυτικό γάλα, νιώθω σαν να αγοράζω σαπούνι ελαιολάδου από τον Χίτλερ, που κατά τ' άλλα ασχολείται με παραγωγή σαπουνιών από ανθρώπους. Υπάρχουν δεκάδες εταιρείες που ασχολούνται αποκλειστικά με την παραγωγή φυτικών ροφημάτων, οπότε δεν βρίσκω λόγο να μην προτιμώ τα δικά τους προϊόντα.

Θα μπορούσε φυσικά κάποιος να πει: Αν εφαρμόσουμε αυτό το σκεπτικό, τότε δεν μπορούμε να αγοράσουμε τίποτα βίγκαν από μη-βίγκαν επιχειρήσεις, γιατί όλες τους ασκούν βια και εκμετάλλευση. 

Ναι, αν το τραβήξεις από τα μαλλιά μπορεί κάτι τέτοιο να ισχύει. Όμως στην πραγματικότητα ένα σουβλατζίδικο δεν μπορεί να συγκριθεί με ένα σούπερ μάρκετ. Και μια γαλακτοβιομηχανία δεν μπορεί να συγκριθεί με ένα κατάστημα παπουτσιών. Το σούπερ μάρκετ και το κατάστημα παπουτσιών, κάνουν εμπόριο. Έχουν προμηθευτές και συνεργάτες. Αγοράζοντας βίγκαν προϊόντα από ένα σούπερ μάρκετ, εμμέσως ενισχύω την συνεργασία του σούπερ μάρκετ με τον βίγκαν προμηθευτή του. Αγοράζοντας βίγκαν παπούτσια από κατάστημα παπουτσιών (που κατά τ' άλλα μπορεί να πουλάει και δερμάτινα), ενισχύω εμμέσως την συνεργασία του καταστήματος με τον βίγκαν κατασκευαστή και προμηθευτή των παπουτσιών. Τα χρήματά μου πηγαίνουν εκεί που πρέπει, έστω και εν μέρει.

Το θέμα είναι αρκετά περίπλοκο. Σίγουρα δεν υπάρχει χρυσή τομή ή τέλεια λύση. Ο κανόνας, για μένα, είναι να κάνω όσο το δυνατόν πιο προσεκτικές επιλογές και να σκέφτομαι με ποιον τρόπο μπορώ να πετύχω τον διπλό σκοπό μου, ο οποίος είναι: Να ενισχύσω οικονομικά όσους παράγουν συνειδητά βίγκαν προϊόντα και ταυτόχρονα να ενισχύσω την παρουσία και προβολή βίγκαν προϊόντων στα ράφια των καταστημάτων. 


Χρόνια πολλά και φωτισμένα σε όλους, με αγάπη, συμπόνοια και ενσυναίσθηση. Εύχομαι το νέο έτος να φέρει ακόμη περισσότερους ανθρώπους στον δρόμο της ειρήνης και ακόμη λιγότερα ευρώ σε αυτούς που εκμεταλλεύονται τους άκακους και ανυπεράσπιστους φίλους μας.  





Απαγορεύεται η αντιγραφή ολόκληρου ή μέρους του περιεχομένου χωρίς την προηγούμενη ρητή συγκατάθεση.

Επιτρέπεται, χωρίς προηγούμενη συγκατάθεση, η αντιγραφή αναρτήσεων με την μορφή προοιμίου. Σε αυτήν την περίπτωση, μπορεί να χρησιμοποιείται η πρώτη παράγραφος του εκάστοτε άρθρου και στην συνέχεια ο σύνδεσμος 'Συνεχίστε την ανάγνωση εδώ', ο οποίος να οδηγεί απευθείας στο αρχικό άρθρο.