Γιατί το κάνεις αυτό στο παιδί σου; (Μέρος 1) - Συνύπαρξη

Η εισαγωγή στερεών τροφών σε ένα βρέφος και η διατροφική εκπαίδευση αποτελούν σήμερα μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για νέους γονείς, ειδικά αυτούς που ενδιαφέρονται για την υγιεινή διατροφή του παιδιού τους και ακολουθούν το σύστημα BLW.

Μιας και όσοι με γνωρίζουν ξέρουν ότι ως βίγκαν και ενεργά ασχολούμενος με τον βιγκανισμό έχω (προφανώς) απέχθεια προς κάθε ζωικό τρόφιμο, η σημερινή ανάρτηση θα μπορούσε να θεωρηθεί μονόπλευρη και προκατειλημμένη, κοινώς biased.

Όμως όχι. Δεν είναι.

Σε αυτή την ανάρτηση δεν προσπαθώ να κάνω εσάς ή το παιδί σας βίγκαν, θέλω όμως να σας καλέσω να δείτε και να αναγνωρίσετε ορισμένα πράγματα τα οποία, αν το καλοσκεφτούμε, θα έπρεπε να προκαλούν προβληματισμό.

Παρακολουθώ σε καθημερινή βάση εκατοντάδες groups, σελίδες και διαλόγους που γίνονται στα κοινωνικά δίκτυα περί διατροφής των παιδιών. Το μόνο σίγουρο είναι ότι μια τεράστια πλειοψηφία γονιών εμπιστεύεται τον παιδίατρο του παιδιού για το θέμα αυτό, με ελάχιστη έως καθόλου διάθεση για «πειραματισμούς».


Πολύ λίγες ιατρικές ειδικότητες καλούνται να απαντήσουν σε απορίες και προβλήματα που σχετίζονται με την διατροφή περισσότερο, σε σχέση με τους παιδίατρους. Οι οδηγίες τους τηρούνται σαν το Ιερό Ευαγγέλιο από τους γονείς, ειδικά τους νευρικούς, αγχώδεις και αυτούς που μεγαλώνουν το πρώτο τους παιδί.

Δυστυχώς, οι παιδίατροι στις σχολές τους δεν λαμβάνουν περισσότερη εκπαίδευση στην διατροφή από τους συναδέλφους τους άλλων ειδικοτήτων και, όπως παραδέχονται ανοιχτά οι περισσότεροι γιατροί, η διατροφική εκπαίδευση στις ιατρικές σχολές συνήθως δεν ξεπερνάει τη μία ημέρα στα 4-5 χρόνια σπουδών. Όσο εκπληκτικό κι αν ακούγεται αυτό, στην πραγματικότητα έχει λογική: Οι γιατροί εκπαιδεύονται για να θεραπεύουν. Στόχος των σπουδών τους είναι η αντιμετώπιση ασθενειών και τραυμάτων και όχι η συμβουλευτική υποστήριξη στο τι θα μαγειρέψουμε σήμερα.

Δεν θα 'πρεπε να σας εκπλήσσει το γεγονός ότι ακόμη και ο σούπερ-ντούπερ, εκπληκτικός, επίμονος και φημισμένος παιδίατρός σας, μπορεί να σας δίνει άθελά του συμβουλές οι οποίες δεν είναι ακριβείς, δεν είναι ενημερωμένες και δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες.  Για παράδειγμα, έχετε ακούσει ότι οι μπανάνες προκαλούν δυσκοιλιότητα; Ή ότι η μαύρη ζάχαρη είναι πιο υγιεινή από την λευκή; Ή ότι πρέπει να προσφέρετε γάλα «κάθε τρεις ώρες» και σίγουρα με κάποιο πρόγραμμα; Ή ότι δεν πρέπει να δίνουμε σε μωρά τρόφιμα ολικής άλεσης; Ή ότι αν αρρωστήσει η μητέρα πρέπει να σταματήσει τον θηλασμό για να προστατέψει το μωρό της; Αυτές, όπως και πολλές ακόμη θεωρίες, αν και είναι πιθανό να προέρχονται από το στόμα κάποιου παιδίατρου, είναι επιστημονικά αβάσιμες και δυνητικά επικίνδυνες.

Παρότι οι άνθρωποι ταΐζουν και μεγαλώνουν τα μικρά τους εδώ και εκατομμύρια χρόνια, η επιστήμη της βρεφικής διατροφής και οι παιδιατρικές ειδικότητες είναι κάτι πολύ καινούριο. Οι περισσότερες πρακτικές της βρεφικής διατροφής στηρίζονται περισσότερο στην λαϊκή σοφία, παρά στην επιστήμη. Φυσικά αυτό δεν είναι κακό, εκτός κι αν στο μεταξύ έχει προκύψει επιστημονική γνώση που καταρρίπτει ορισμένες από αυτές τις λαϊκές, κοινά αποδεκτές πρακτικές.


Πάρτε, για παράδειγμα, την άποψη ότι πρέπει να περιμένουμε πριν δώσουμε αλλεργιογόνες τροφές σε μωρά μέχρι τον 12ο, 24ο ή ακόμη και 36ο μήνα. Μια άποψη που υποστηρίχτηκε για ολόκληρες δεκαετίες, ακόμη και από την Ακαδημία Παιδιατρικής της Αμερικής (AAP). Η λογική πίσω από αυτή την άποψη ήταν ότι δίνοντας χρόνο στο μωρό, το ανοσοποιητικό του σύστημα θα δυναμώσει κι έτσι θα είναι έτοιμο να δεχτεί πιθανώς αλλεργιογόνες τροφές. Παρόλα αυτά, το AAP από το 2008 κι έπειτα απέσυρε αυτή την άποψη, ισχυριζόμενο ότι δεν υπάρχουν επαρκείς επιστημονικές αποδείξεις που να το υποστηρίζουν. Μάλιστα, «έδειξε» προς την εντελώς αντίθετη κατεύθυνση, διαπιστώνοντας ότι η καθυστέρηση εισαγωγής αλλεργιογόνων τροφών στο μωρό όχι μόνο δεν είναι επωφελής, αλλά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης αλλεργιών.

Σε αυτό το πνεύμα, θα ήθελα να σας υπενθυμίσω αυτό που στην ουσία όλοι γνωρίζουμε - ότι δηλαδή δεν αρκεί να ακολουθείς τυφλά τις προσταγές ενός ειδικού. Πρέπει να συνδυάζεις γνώσεις. Γνώσεις που μπορεί να προέρχονται από πολλούς διαφορετικούς κλάδους της επιστήμης.

Στο θέμα της παιδικής διατροφής, εγώ και η σύζυγός μου προσωπικά επιλέξαμε να αναγνωρίσουμε τον παιδίατρο του παιδιού μας μόνο για τον πραγματικό του ρόλο, δηλαδή ως γιατρό. Είναι λοιπόν αυτός που ελέγχει την κλινική εικόνα του παιδιού, κάνει εμβόλια, συνταγογραφεί και αξιολογεί εξετάσεις και απαντάει σε ερωτήματα όπως «τι είναι αυτή η κοκκινίλα». Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μας πει τι θα φάμε, διότι το να τρως είναι βιολογική ανάγκη, υπόκειται σε κανόνες απλής λογικής και, ας μην γελιόμαστε, το ρυζάλευρο σε τενεκεδένιο κουτάκι, δεν είναι φαγητό.

Παρατηρώντας διάφορες αναρτήσεις φίλων και μη, αλλά και διαβάζοντας στατιστικά στοιχεία που είναι ευρέως διαθέσιμα, με μεγάλη μου λύπη διαπιστώνω κάτι για το οποίο πολλοί κλείνουν τα μάτια και κάνουν ότι δεν βλέπουν:

Σχεδόν τα μισά παιδιά, είναι υπέρβαρα. 

Βλέπω βρέφη λίγων μηνών με προγούλια, κρεμασμένα στήθη και αφύσικο για την ηλικία τους βάρος. Όπως γράφει ο Κλινικός Διατροφολόγος κ. Γιάννης Χρύσου στην ιστοσελίδα paidiatriki.gr, «Συνήθως ένας υπέρβαρος γονέας θα 'δημιουργήσει' ένα υπέρβαρο παιδί. Ακολουθούν, οι βιομηχανίες τροφίμων με συνεχή παραγωγή τροφίμων φιλικών στο παιδί αλλά όχι και στην υγεία του, οι διαφημίσεις στην τηλεόραση κ.α.». Και το εξής: «Πολλοί είναι οι γονείς που δεν αναγνωρίζουν το γεγονός ότι το παιδί τους έχει αυξημένο βάρος». Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό και αν συνδυαστεί με το γεγονός ότι φαινόμενα υψηλής χοληστερίνης (LDL) παρουσιάζονται σε ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό παιδιών κάτω των 10 ετών, δημιουργεί την απλή αλλά επιτακτική ανάγκη να συλλογιστούμε τι κάνουμε λάθος.


Το πρόβλημα ξεκινάει από τους πρώτους μήνες της ζωής του βρέφους: Το γάλα του.

Γάλα: Μια τόσο απλή μα και τόσο περίπλοκη έννοια
Κάθε θηλαστικό ζώο του κόσμου, καταρχάς ονομάζεται «θηλαστικό» επειδή θηλάζει. Όπως είναι προφανές, το κάθε θηλαστικό παράγει στο σώμα του γάλα το οποίο είναι ειδικά σχεδιασμένο για τα νεογνά του. Το γάλα της φώκιας, είναι κατάλληλο για μωρά φώκιας. Το γάλα της γάτας, είναι κατάλληλο για γατάκια. Ομοίως, το γάλα της καμήλας είναι ειδικά φτιαγμένο για τα μωρά της καμήλας.

Αν έχετε πεισθεί ότι το κατάλληλο γάλα για ανθρώπινα μωρά είναι το γάλα της αγελάδας, έχετε πέσει θύμα μιας παρατεταμμένης, αισχρής και εγκληματικής προωθητικής καμπάνιας των βιομηχανιών. 

Καθώς κανένα είδος βρεφικής φόρμουλας γάλακτος δεν είχε εφευρεθεί πριν από τις αρχές του 20ου αιώνα, κάθε λογικός άνθρωπος θα έπρεπε να αναρωτηθεί: «Τι γάλα έπιναν τα μωρά πριν εμφανιστούν στην αγορά αυτά τα προϊόντα;». Η απάντηση, φυσικά, είναι ότι έπιναν το δικό τους, ανθρώπινο, μητρικό γάλα της μαμάς τους. 

Στον αιώνα που πέρασε, δεν προέκυψε κάποιο καινούριο, ιδιαίτερο πρόβλημα για τις γυναίκες το οποίο προκάλεσε αδυναμία θηλασμού (αντιθέτως, το αυξημένο βιοτικό επίπεδο και η εξάλειψη των ασθενειών και της πείνας έδωσε τα εχέγγυα για ακόμη καλύτερη υγεία των μητέρων, άρα και της ποιότητας του θηλασμού). Απλώς, οι εταιρείες έπεισαν τις γυναίκες ότι όχι μόνο είναι πολύ πιθανό να μην μπορούν να θηλάσουν, αλλά δεν θα έπρεπε καν να τους ανησυχεί. «Δεν μπορείτε να θηλάσετε; Έχουμε τη λύση!». «Δεν έχετε γάλα; Κανένα πρόβλημα!». 

Σήμερα, μάλιστα, πολλοί επαγγελματίες της υγείας κάνουν και την ερώτηση σε νέες μητέρες: «Θα θηλάσετε;» - λες και πρόκειται για κάτι προαιρετικό, μια απλή επιλογή που μπορείς να κάνεις ή να μην κάνεις, όπως π.χ. θα πας στη συναυλία απόψε;

Το γάλα σε σκόνη προέρχεται από ζώα. Συνήθως, αγελάδες. ΔΕΝ είναι ίδιο με το ανθρώπινο, μητρικό γάλα, όσο κι αν προσπαθούν να σας πείσουν για το αντίθετο. Επιπλέον, το γάλα σε σκόνη είναι το πρώτο βήμα για την πρόκληση παχυσαρκίας στο παιδί σας, αλλά και αρκετών κινδύνων για την υγεία του, επειδή:

- Η ποσότητα που θα πιεί το μωρό ορίζεται από εμάς. Οι μητέρες ετοιμάζουν μια συγκεκριμένη ποσότητα γάλακτος σύμφωνα με «οδηγίες χρήσεως» πάνω στο κουτί και μαθαίνουν (από ειδικούς!) ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη ποσότητα που ΠΡΕΠΕΙ να πίνει το μωρό. Μάλιστα, πολλοί το προχωρούν ακόμη παρακάτω, ορίζοντας και πρόγραμμα: Το μωρό ΠΡΕΠΕΙ να πίνει γάλα κάθε Χ ώρες. Στον φυσιολογικό θηλασμό, το βρέφος σιτίζεται από το στήθος της μητέρας του ελεύθερα, χωρίς πρόγραμμα, χωρίς συγκεκριμένη ποσότητα και απεριόριστα. Μαθαίνει να αναγνωρίζει τόσο την πείνα του όσο και τον κορεσμό της πείνας του.  Κανένα άλλο είδος ζώου δεν τρέφεται με το γάλα άλλου είδους και κανένα άλλο είδος ζώου δεν προσέρχεται στο στήθος της μητέρας του με το ρολόι, κάθε τρεις ώρες.
- Τα υποκατάστατα βρεφικού γάλακτος σε σκόνη ΔΕΝ είναι ίδια με το ανθρώπινο μητρικό γάλα. Όσο πολύ κι αν μελετηθούν, είναι αδύνατον να έχουν την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες. Το ανθρώπινο γάλα είναι σχεδιασμένο να μεγαλώσει ένα βρέφος 3 κιλών στα 10 κιλά, σε ένα χρόνο. Το γάλα της αγελάδας προορίζεται να μεγαλώσει ένα μοσχάρι 40 κιλών στα 250 κιλά, σε έξι μήνες. Οι αυξητικές ορμόνες που βρίσκονται με φυσικό τρόπο στο γάλα, οι πρωτεΐνες και άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, είναι τελείως διαφορετικά. Επιπλέον, το ανθρώπινο μητρικό γάλα είναι ζωντανό: Βγαίνει απευθείας από το σώμα της μητέρας και περιέχει ζωντανά κύτταρα, αντισώματα, ανθρώπινες ορμόνες και ακριβώς εκείνα τα θρεπτικά στοιχεία που χρειάζεται το μωρό. Τα έτοιμα γάλατα σε σκόνη είναι αποστειρωμένα προϊόντα, είναι πάντα ίδια και για όλα τα μωρά. Το μητρικό γάλα ΔΕΝ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ, όσο συχνά κι αν θηλάζει το βρέφος.


Στη συνέχεια: Γιατί το κάνεις αυτό στο παιδί σου; (Μέρος 2)




Απαγορεύεται η αντιγραφή ολόκληρου ή μέρους του περιεχομένου χωρίς την προηγούμενη ρητή συγκατάθεση.

Επιτρέπεται, χωρίς προηγούμενη συγκατάθεση, η αντιγραφή αναρτήσεων με την μορφή προοιμίου. Σε αυτήν την περίπτωση, μπορεί να χρησιμοποιείται η πρώτη παράγραφος του εκάστοτε άρθρου και στην συνέχεια ο σύνδεσμος 'Συνεχίστε την ανάγνωση εδώ', ο οποίος να οδηγεί απευθείας στο αρχικό άρθρο.