Τι σημαίνει να 'σαι βίγκαν, με απλά λόγια - Συνύπαρξη

Έχω αναφέρει αρκετές φορές στο παρελθόν ότι ο βιγκανισμός είναι ένας τρόπος ζωής και όχι κάποια οργάνωση ή μόδα. Υπό αυτήν την έννοια σαφώς και δεν υπάρχουν κανόνες ή «οδηγίες χρήσεως» για να το πώς κάποιος γίνεται βίγκαν ή τι πρέπει να κάνει. Από την άλλη, κυρίαρχη θέση στον βιγκανισμό έχει η διατροφή. Πολύ λογικό, αφού η διατροφή είναι ο κυριότερος τρόπος με τον οποίο κάποιος εκφράζει έμπρακτα τις θέσεις του βιγκανισμού.


Δυστυχώς, είναι αλήθεια ότι ορισμένοι κύκλοι προσπαθούν να στήσουν ένα πανηγύρι γύρω από το αντικείμενο, χρίζοντας Υπουργούς Βιγκανισμού και κάνοντας μπίζνες με τρόφιμα, χάπια, κονδύλια, κλινικές ή διεκδικώντας τον έλεγχο και τη νουθεσία μικρών ή μεγάλων βίγκαν κοινοτήτων. Αυτό φυσικά δεν είναι πάντα κακό, υπό την έννοια ότι πράγματι χρειάζεται κάποιου είδους καθοδήγηση, ειδικά για τους νέους βίγκαν. Από την άλλη όμως, μπορεί επίσης κάποιος να μπερδευτεί, να καταβληθεί από υπερβάλλον ζήλο, να πέσει σε διατροφικές παγίδες ή να κινδυνέψει από την λεγόμενη ιατρικοποίηση της ζωής του - θέμα για το οποίο επιφυλάσσομαι να γράψω οσονούπω.


Όπως το βλέπω εγώ, το να είναι κάποιος βίγκαν δεν έχει να κάνει μόνο με το φαγητό. Και, βασικά, ελάχιστα έχει να κάνει με το φαγητό, γιατί αυτό είναι κάτι που πολύ γρήγορα παίρνει το δρόμο του, συνηθίζεις να τρως αλλιώς, αλλάζεις συνήθειες. 

Αν είστε βίγκαν, θα ακούτε πολύ συχνά ανθρώπους να λένε ότι κάνετε κάποια δίαιτα, ότι είστε χορτοφάγοι ή ότι δεν τρώτε «κρέας». Δεν είναι τόσο απλό. Ο βιγκανισμός δεν είναι δίαιτα. Είναι σημαντικό να το καταλάβεις αυτό. Ό,τι κάνουμε δεν το κάνουμε μόνο για τον εαυτό μας. Σαφώς, οι θετικές επιδράσεις στην υγεία μας είναι τεράστιες, όμως δεν είμαστε βίγκαν επειδή θέλουμε απλώς να έχουμε καλή υγεία.

Όσοι εξωτερικοί παρατηρητές, μη-βίγκαν φυσικά, επιχειρούν να γράψουν κάτι για τον βιγκανισμό - συνήθως δημοσιογράφοι και συντάκτες περιοδικών ή ιστοσελίδων - αρέσκονται ιδιαίτερα στο να παρουσιάζουν τον βιγκανισμό ως, απλά, μια διατροφή. Περιγράφουν τους βίγκαν ως «αυστηρούς χορτοφάγους», αποφεύγοντας είτε από άγνοια είτε από σκοπό να εμβαθύνουν στις λεπτομέρειες.
 
Κυρίαρχη ιδέα στον βίγκαν τρόπο ζωής είναι η κατάργηση της εκμετάλλευσης των ζώων. Επειδή και οι άνθρωποι ανήκουν στο ίδιο βασίλειο με τα ζώα, κι επειδή οι βίγκαν είναι άνθρωποι, η καταδίκη της εκμετάλλευσης εννοείται πως περιλαμβάνει και τους ανθρώπους. Απλώς, τα ζώα ως ανυπεράσπιστα που είναι κι επειδή δολοφονούνται κατά εκατομμύρια/ημέρα, εν ψυχρώ και χωρίς κανένα έλεος, δημιουργούν μια πολύ πιο επείγουσα ανάγκη για δράση σε σχέση με την εκμετάλλευση των ανθρώπων. Αυτό για όσους μουρμουρίζουν πως ενδιαφερόμαστε για τα ζώα αλλά όχι για τους ανθρώπους.

Ο βίγκαν τρόπος ζωής είναι η έμπρακτη απόδοση σεβασμού στη ζωή. Και σε αντίθεση με ό,τι μπορεί να ακούς, το αντίθετο του βιγκανισμού δεν είναι προσωπική επιλογή. Προσωπική επιλογή είναι ένα τατουάζ ή ένα εκκεντρικό κούρεμα. Το να σκοτώνεται κάποιος προκειμένου να τον φας, δεν γίνεται εξ ορισμού να είναι προσωπική επιλογή επειδή, ξέρεις, υπάρχει κι ένα θύμα στη μέση. Εδώ, συνήθως, μας τραβάνε από το μανίκι: Μα μιλάμε για ζώα, όχι για ανθρώπους! Δεν γίνεται να εξισώνετε τον φόνο ανθρώπων με την σφαγή των ζώων! Να λοιπόν, γιατί ο βιγκανισμός δεν είναι απλώς μια δίαιτα αλλά κάτι πολύ παραπάνω. Επειδή στον βιγκανισμό καταργείται η έννοια του σπισισμού, κάτι το οποίο δεν ισχύει σε οποιαδήποτε δίαιτα. Ο βιγκανισμός διακρίνει έμβια, αισθανόμενα πλάσματα και όχι ανθρώπους και ζώα. Αν κάποιο πλάσμα μπορεί να πονέσει, να χαρεί και να αισθανθεί όπως εμείς, τότε αξίζει τον ίδιο σεβασμό. Από αυτούς που λένε ότι οι σφαγές ζώων δεν είναι δολοφονία, το 90% δεν έχει επισκεφτεί ποτέ ένα σφαγείο. Πιστέψτε με, είναι δολοφονία και μάλιστα ανήκει σε αυτές που η αστυνομία ονομάζει στυγνές.

Το γεγονός ότι επιζητούμε την κατάργηση της εκμετάλλευσης των ζώων έχει πάρα, μα πάρα πολλές προεκτάσεις, όχι μόνο σε επίπεδο διατροφής αλλά και σε προσωπικό, κοινωνικό, πολιτικό και πολιτιστικό επίπεδο. Αλλάζει ολόκληρη η ζωή σου - προς το καλύτερο. 

Παρακάτω, λοιπόν, θα προσπαθήσω να συνοψίσω την βίγκαν ηθική σε μια λίστα.

Τίποτα δεν είναι δεσμευτικό για κανέναν, αλλά ξέρω ότι σε πολλούς μπορεί να φανεί χρήσιμο, να λύσει απορίες και ίσως να δημιουργήσει σκέψεις. Η αρίθμηση της λίστας δεν ακολουθεί λογική προτεραιότητας. Το #1 δεν είναι πιο σημαντικό από το #4 ή το #10. Είναι όλα εξίσου σημαντικά. Έτσι για αλλαγή όμως, και για να δείτε πώς αλλάζει η οπτική του θέματος, θα τοποθετήσω όσα σχετίζονται με την διατροφή, στο τέλος της λίστας.



Όσοι ασπάζονται τον βιγκανισμό:

Δεν χρησιμοποιούν ζώα για εργασία ή διασκέδαση.
Τα ζώα δεν υπάρχουν για να μας κουβαλάνε, να μας σέρνουν ή να κάνουν τις δικές μας αγγαρείες. Επίσης τα ζώα δεν προορίζονται να κάνουν ακροβατικά, κωλοτούμπες ή άλλα καραγκιοζιλίκια για την δική μας ψυχαγωγία. Άμαξες με άλογα, ιππασία, ζώα σε χωράφια, γαϊδουράκια-"φορτοταξί", θεάματα με αρκούδες ή ταύρους, ιπποδρομίες/κυνοδρομίες, είναι μερικά μόνο παραδείγματα.

Δεν αγοράζουν, χρησιμοποιούν, ούτε και επιθυμούν μάλλινα, δερμάτινα, γούνες, μεταξωτά ή κοκάλινα και είδη ζωικής προέλευσης.
Γενικά, δεν θέλουν κανένα αντικείμενο που φτιάχνεται από το σώμα ζώων - ειδικά όταν για την παραγωγή του απαιτείται η υποδούλωση και εκμετάλλευση του ζώου ή ακόμα χειρότερα η θανάτωσή του. Τέτοια παραδείγματα είναι δερμάτινες τσάντες, σακάκια, ζώνες ή παπούτσια, γούνες, αντικείμενα από ελεφαντόδοντο ή άλλα κόκαλα, συμπληρώματα κολλαγόνου και υαλουρονικού ζωικής προέλευσης, μεταξωτά ή μάλλινα ρούχα και κουβέρτες, σαμπουάν με κερατίνη, φάρμακα ζωικής προέλευσης, αρώματα μόσχου, κρεμαστά κέρατα τοίχουζελατίνη κ.ά. 

Δεν αγοράζουν ή πωλούν ζώα.
Λογική επέκταση της μη-εκμετάλλευσης ζώων και του σεβασμού με τον οποίο οι βίγκαν αντιμετωπίζουν την ζωή, είναι πως τα ζώα δεν είναι εμπορεύματα. Επομένως κάθε αγοραπωλησία, είτε γίνεται μέσω pet-shops, είτε σε καρότσες φορτηγών, είτε ιδιωτικά, είναι πράξη ανήθικη και κατακριτέα.

Δεν διδάσκουν στα παιδιά τους τον σπισισμό.
Είναι μεγάλο και πολυδιάστατο θέμα αλλά έχει εξαιρετικά ουσιώδη σημασία για το μέλλον της ανθρωπότητας, δηλαδή τα παιδιά. Οι βίγκαν μαθαίνουν στα παιδιά τους ότι τα ζώα υπάρχουν για τους δικούς τους λόγους, ότι πρέπει να τα σεβόμαστε και ότι ο δικός τους κόσμος είναι ανεξάρτητος από τον δικό μας. Διδάσκουν στα παιδιά ότι τα ζώα δεν είναι εμπορεύματα, ρούχα, μηχανές, τρόφιμα, φύλακες, εργάτες ή πρώτες ύλες, προς όφελος των ανθρώπων. Τα ζώα δικαιούνται να έχουν το ίδιο δικαίωμα στην ζωή και στην ελευθερία, με εμάς.

Δεν αγοράζουν προϊόντα πόνου, αδικίας ή καταπίεσης.
Αυτό περιλαμβάνει είδη που για την κατασκευή τους εργάζονται παιδιά ή γίνεται χρήση υπέρμετρης εκμετάλλευσης ανθρώπων, για παράδειγμα κακάο, φθηνές συσκευές και ρούχα, διαμάντια, φοινικέλαιο, λάστιχο κ.ά.  Φυσικά, δεν είναι απαραίτητο να στερούμαστε αυτά τα αγαθά. Απλώς, προσέχουμε, στον βαθμό που είναι ανθρωπίνως δυνατό, να προμηθευόμαστε αυτά τα είδη μέσα από το λεγόμενο Δίκαιο Εμπόριο.

Δεν ξεχνούν την Οικολογία
Ένας κόσμος με ελεύθερα και χαρούμενα πλάσματα, ανθρώπινα και μη-ανθρώπινα, δεν είναι ποτέ πλήρης αν δεν περικλείεται σε ένα υγιές περιβάλλον. Σπουδαίο κομμάτι του βιγκανισμού είναι ο σεβασμός στην μητέρα Γη. Προσπαθούμε, όποτε και όσο μπορούμε, να επιλέγουμε "πράσινες" μεθόδους μεταφοράς, προϊόντα που παράγονται με βιώσιμο τρόπο, να ανακυκλώνουμε, να μην μολύνουμε, να κάνουμε οικονομία στους φυσικούς πόρους, να μην χρησιμοποιούμε πλαστικές σακούλες, να αποφεύγουμε τα μεταλλαγμένα, τα φυτοφάρμακα και άλλα δηλητήρια και γενικώς να ζούμε προσέχοντας τον πλανήτη που μας φιλοξενεί.

Δεν επισκέπτονται τσίρκο, ενυδρεία και ζωολογικούς "κήπους".
Είναι προφανές ότι οι ζωολογικοί κήποι μόνο κήποι δεν είναι. Πρόκειται για φυλακές, θλιβερά κλουβιά όπου δυστυχισμένα ζώα ζουν έγκλειστα προκειμένου εμείς να βγάζουμε φωτογραφίες. Τα δε τσίρκο, όπου εξωτικά ζώα βασανίζονται και κακοποιούνται για να "εκπαιδευτούν" να κάνουν γελοία κόλπα, παρότι η χρησιμοποίηση ζώων σε αυτά έχει απαγορευτεί στην Ελλάδα, συνεχίζουν δυστυχώς να είναι πολύ δημοφιλή.

Δεν φοράνε, πίνουν ή τρώνε εκκρίσεις ζώων.
Όπως και ο άνθρωπος, έτσι και τα ζώα παράγουν ή κατασκευάζουν διάφορα πράγματα. 'Αλλοτε το κάνουν για λόγους αναπαραγωγής, άλλοτε για να τραφούν ή να ταΐσουν τα μικρά τους και άλλοτε απλώς επειδή έτσι είναι η φύση τους. Σε αυτή την κατηγορία πέφτουν, ενδεικτικά, το μέλι, το μετάξι, το γάλα και η καρμίνη. Ειδικά για το γάλα όμως, έχω αφιερώσει, παρακάτω, ειδική κατηγορία.

Δεν τρώνε κανένα ζώο.
Πιο ειδικά, δεν θεωρούν την σάρκα ζωντανών, αισθανόμενων πλασμάτων, ως φαγητό. Επειδή ορισμένοι δυσκολεύονται να καταλάβουν τί σημαίνει «ζώο», η παραπάνω θέση περιλαμβάνει ζώα της ξηράς, του ουρανού και της θάλασσας. Δεν έχει καμία σημασία πόσο μικρά ή μεγάλα είναι, αν είναι έξυπνα ή χαζά, αν έχουν αίμα ή σπονδυλική στήλη, αν πετάνε, έρπονται ή περπατούν. Ό,τι έχει μαμά, δεν τρώγεται.


Δεν πίνουν το μητρικό γάλα άλλων ζώων.
Το μόνο γάλα που χρειάζεται ο άνθρωπος είναι το ανθρώπινο μητρικό γάλα και μόνο κατά την περίοδο που έχει προβλέψει η φύση, δηλαδή ως βρέφος. Το γάλα είναι η ειδική τροφή που παράγει το σώμα των θηλαστικών για τα μωρά τους. Για να το πάρουμε για τον εαυτό μας, υποβάλλουμε ζώα σε βιασμούς, εγκλεισμό, ασθένειες, απίστευτη σωματική καταπόνηση, ορμόνες και φάρμακα, βίαιο διαχωρισμό μητέρας-μωρού και φυσικά σε σφαγή, όταν πλέον δεν κάνουν την δουλειά μας. Επομένως, συνοπτικά, όχι γάλα, τυριά, γιαούρτια, παγωτά ή άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Δεν τρώνε αυγά.
Τα αυγά είναι το αναπαραγωγικό σύστημα πτηνών, ερπετών και ψαριών. Τα ζώα που γεννούν αυγά το κάνουν για λόγους αναπαραγωγής και σε αντίθεση με την κοινή πεποίθηση, δεν τα γεννούν χωρίς λόγο, μόνο και μόνο για να τα φάει ο άνθρωπος. Ειδικά δε τα αυγά του εμπορίου, ανεξάρτητα αν είναι χαρακτηρισμένα ως "κλωβού", "ελευθέρας βοσκής" ή "βιολογικά", προέρχονται από κότες που εκμεταλλευόμαστε. Εκτρέφουμε κλωσόπουλα για να πάρουμε κότες παραγωγής αυγών, πράγμα που σημαίνει ότι χρειαζόμαστε μόνο τις θηλυκές. Τα αρσενικά κοτοπουλάκια, στις περισσότερες βιομηχανίες αλέθονται ζωντανά ή πετιούνται στα σκουπίδια, αμέσως μόλις γεννηθούν. Τέλος, οι κότες δεν μπορούν να ζήσουν φυσιολογικά γεννώντας αυτόν τον αφύσικο αριθμό αυγών που τους επιβλήθηκε, με αποτέλεσμα να οδηγούνται στην σφαγή όταν η παραγωγή των αυγών τους μειωθεί ή καταρρεύσουν σωματικά.

Δεν σκοτώνουν ζώα.
Από το γεγονός ότι δεν τρώνε ζώα, προκύπτει αυτονόητα και το γεγονός ότι δεν τα σκοτώνουν. Αυτό περιλαμβάνει φυσικά το κυνήγι και το ψάρεμα, όμως δεν σταματά εκεί. Οι βίγκαν προσπαθούν να μην σκοτώνουν ή βλάπτουν άλλα ζώα σκοπίμως, όταν αυτό είναι δυνατό. Προφανώς δεν μπορούμε να αποφύγουμε να πατήσουμε μικροσκοπικά έντομα καθώς περπατάμε, μπορούμε όμως να μην σκοτώνουμε χωρίς λόγο ένα μικρό πλάσμα όπως μια σαύρα, ένα σκαθάρι ή μια αράχνη, απλώς και μόνο επειδή βρέθηκε μπροστά μας.

Δεν μένουν βουβοί
Το να ζεις ως βίγκαν στην εποχή μας είναι μεγάλη υπόθεση. Όχι επειδή τρως διαφορετικά από τους άλλους, αλλά επειδή κουβαλάς μέσα σου αρχές και αξίες απόλυτα αλτρουιστικές, που δυνητικά μπορούν να φτιάξουν έναν καλύτερο κόσμο. Είναι λοιπόν περισσότερο από προφανές ότι ο τρόπος ζωής σου δεν πρέπει να είναι μια ατομική, σιωπηλή υπόθεση, αλλά ένας αγώνας. Ένας βίγκαν προσπαθεί να μεταδώσει το μήνυμα και σε άλλους παντού και πάντα, όποτε υπάρχει η ευκαιρία. Δεν είναι απαραίτητο να συμμετέχεις σε ακτιβιστικές δράσεις, ούτε να μοιράζεις φυλλάδια ή να κάνεις κήρυγμα. Ο τρόπος που ζεις είναι παράδειγμα για τους άλλους. Ο καθένας, από την θέση του και ανάλογα με τις δυνατότητές του, προσφέρει ό,τι μπορεί. Ένας βίγκαν μιλάει.


Αν κάποιες ορολογίες που έχουν χρησιμοποιηθεί σας φαίνονται άγνωστες, ή ψάχνετε για περισσότερες πληροφορίες σε συγκεκριμένα θέματα, δείτε παρακάτω:

Πώς παράγεται το «κρέας» και τι μας κρύβουν οι βιομηχανίες, δείτε εδώ και εδώ.
Γιατί το μαλλί δεν είναι βίγκαν
Μάθετε για το γάλα εδώ, εδώ και εδώ.

Γιατί το μετάξι δεν είναι βίγκαν
Η βαναυσότητα πίσω από τις γούνες, εδώ και εδώ.

Μάθετε για τα αυγά.
Τι είναι ο σπισισμός;
Γιατί το μέλι δεν είναι βίγκαν;
Μάθετε για την Καρμίνη


Αν έχω ξεχάσει σημαντικές λεπτομέρειες στην παραπάνω λίστα, βρείτε με στο Facebook και ενημερώστε με. Θα χαρώ πολύ να κάνουμε αυτή την ανάρτηση πιο πλούσια!


Αν σας φαίνονται χρήσιμες οι αναρτήσεις της Συνύπαρξης, βοηθήστε να αποκτήσει κι άλλους αναγνώστες. Μπορείτε να κάνετε Like στη σελίδα μας στο Facebook και να κοινοποιήσετε αυτό το άρθρο στο προφίλ σας.