Είναι οι βίγκαν γιατροί, διατροφολόγοι και εξελικτικοί βιολόγοι; - Συνύπαρξη

Μιλώντας με τους πράκτορες του βιγκανισμού συχνά κάποιος ενοχλείται από το γεγονός ότι δείχνουν να έχουν άποψη για όλα, ακόμη και θέματα που άπτονται των πολύ σοβαρών επιστημονικών πεδίων. Είναι πράγματι τόσο ενημερωμένοι ή απλώς παριστάνουν τους επιστήμονες όπως ο Τσάκωνας στην Κλασσική Περίπτωση Βλάβης;


Η σημερινή ανάρτηση είναι αρκετά σοβαρή και γι' αυτό το λόγο έκανα μια πραγματικά έντιμη προσπάθεια να δω το θέμα όσο το δυνατόν πιο σφαιρικά. Πράγματι, παρακολουθώντας κανείς συζητήσεις των βίγκαν με άλλους ανθρώπους, του γενικού πληθυσμού, πολλές φορές σχηματίζει την εντύπωση ότι αυτοί οι βίγκαν ή είναι πολύ διαβασμένοι ή πολύ ξερόλες.


Φαίνεται πως ακόμη κι ένας βίγκαν που είναι άσχετος με την επιστήμη, δηλαδή όχι επιστήμονας, όχι γιατρός, όχι ειδικός - καλή ώρα του λόγου μου για να μην βγάζω απ' έξω την ουρά μου - έχει άποψη για θέματα που αγγίζουν σχεδόν κάθε πτυχή της Επιστήμης. Μπορεί με ευκολία να αγγίζει τους κόσμους της Ιατρικής, της Βιολογίας, της Ανθρωπολογίας, της Διατροφολογίας, της Ωκεανολογίας, ακόμη και των φιλοσοφικών επιστημών.

Ακούει κάποιος, για παράδειγμα, έναν βίγκαν να τού μιλάει για τις επιπτώσεις της κτηνοτροφίας στην κλιματική αλλαγή, το οικολογικό αποτύπωμα του "κρέατος", τις ασθένειες που μπορεί να προκαλέσει η κατανάλωση ζωικών τροφών, την ταξινόμηση του ανθρώπινου είδους ως φυτοφάγου, τα θέματα ηθικής στη σχέση ανθρώπου-ζώων και φυσικά, το πιο συνηθισμένο απ' όλα, αυτοί οι βίγκαν μοιάζουν να ξέρουν την περιεκτικότητα σε θρεπτικές ουσίες σχεδόν όλων των τροφών του κόσμου. Ξέρουν ακόμη και πόσο ασβέστιο περιέχει μια κουταλιά αποξηραμένο γρασίδι.

Ως συνήθως, το θέμα είναι πολυδιάστατο.

Ένα μεγάλο μέρος των βίγκαν είναι πράγματι ειδικοί. Άλλωστε αυτοί που πριν από μερικές δεκαετίες έδωσαν την μεγαλύτερη ώθηση στον βιγκανισμό ήταν κυρίως επιστήμονες, επειδή ο απλός κόσμος από μόνος του δεν υπήρχε περίπτωση να αμφισβητήσει καλά εδραιωμένες κοινωνικές πεποιθήσεις.

Ο βίγκαν της διπλανής πόρτας όμως κατά πάσα πιθανότητα δεν είναι ειδικός. Πώς λοιπόν τολμά να εκφέρει απόψεις επί καθαρά επιστημονικών θεμάτων και σε πολλές περιπτώσεις να αμφισβητεί καθιερωμένες επιστημονικές απόψεις;

Κατανοώ ότι σε πολλές περιπτώσεις ένας βίγκαν μπορεί να γίνεται κουραστικός. Ο τυπικός τρόπος ζωής του μέσου ανθρώπου είναι εύκολος, βολικός, συνηθισμένος, καθιερωμένος. Βγάζει νόημα. Ένας μαλάκας πάνω από το κεφάλι μας που μάς λέει να σταματήσουμε να τρώμε όλα τα καλά και νόστιμα και να το γυρίσουμε σε μαρούλια, ποτέ δεν είναι ευχάριστη εξέλιξη. Ειδικά δε, όταν αμφισβητεί όλα αυτά τα πράγματα που θεωρούμε ότι είναι φυσιολογικά, που τα κάνει όλος ο κόσμος.   

Θα έλεγα ότι οι βίγκαν δεν εκφέρουν προσωπικές επιστημονικές απόψεις αλλά απλώς προσπαθούν να μεταδώσουν επιστημονικές απόψεις, εκτός και αν πρόκειται για επιστήμονες στον κλάδο τους - αναφέρω ενδεικτικά τον Dr. Michael Greger από το nutritionfacts.org.

Για να δείξω τι εννοώ θα χρησιμοποιήσω ως παράδειγμα έναν τελείως άσχετο κλάδο, αυτόν της Παιδιατρικής. Όλοι γνωρίζουμε ότι στα παλιά χρόνια οι άνθρωποι φάσκιωναν τα μωρά. Ήταν μια πολύ συνηθισμένη τακτική και θα έλεγα πως ήταν και η εντελώς καθιερωμένη. Ακόμη και σήμερα ορισμένοι επιμένουν πως είναι σωστός τρόπος χειρισμού του βρέφους. Όμως σήμερα οι παιδίατροι τονίζουν σε όλους τους τόνους πως το φάσκιωμα δεν οφελεί το παιδί - μπορεί μάλιστα να του κάνει και κακό - και συνιστούν ελευθερία κινήσεων και ελαφρύ ντύσιμο. Αν λοιπόν δεις ένα φασκιωμένο μωρό και αρχίσεις το κήρυγμα στους γονείς του, εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους αυτό που κάνουν είναι μαλακία, αυτό άραγε σε κάνει παιδίατρο; Θαρρώ πως όχι. Και ξυλουργός να είσαι, έχεις κάθε δικαίωμα να μιλήσεις για το φάσκιωμα, εφόσον πρόκειται για ένα ήδη μελετημένο από τους ειδικούς θέμα, το έχεις διαβάσει και είσαι ενημερωμένος. Δεν παράγεις γνώση, απλώς την μεταδίδεις.

Σε ιδανικές συνθήκες, οι βίγκαν δεν έπρεπε να γνωρίζουν τίποτα για βιολογία, ανθρωπολογία, διατροφολογία, χημεία ή οποιαδήποτε άλλη επιστήμη. Ο καθένας έπρεπε να κάνει τη δουλειά του. 

Όμως οι βίγκαν, δυστυχώς, προς το παρόν αποτελούν μια σχεδόν καταδιωκόμενη μειοψηφία. Σε καθημερινή βάση είναι αναγκασμένοι να αντιμετωπίζουν καχύποπτους, σαρκαστικούς παμφάγους που με ύφος χιλίων καρδηναλίων προσπαθούν να τους πείσουν ότι οι διατροφικές τους συνήθειες και οι ηθικές τους αξίες είναι τρίχες κατσαρές. Έχουν επίσης να αντιμετωπίσουν βαθιά ριζωμένες κοινωνικές, πολιτιστικές και πολιτικές πεποιθήσεις.

Ποιος είναι βίγκαν και δεν έχει ακούσει έστω και μία φορά ότι θα αρρωστήσει αν δεν τρώει «κρέας», ότι είναι ο φυσικός κύκλος της ζωής να σκοτώνουμε ζώα, ότι το γάλα είναι απαραίτητο και υγιεινό και ότι τα ψάρια δεν πονάνε; Ποιος βίγκαν δεν αντιμετώπισε έστω και μια φορά μια αγέλη χλευαστικών παμφάγων που του επισήμαναν τα οφέλη της ζωικής πρωτεΐνης; 

Η απάντηση λοιπόν στο θέμα είναι απλή. Οι βίγκαν δεν είναι ειδικοί. Ούτε και θα ήθελαν να είναι. Αναγκάστηκαν να γίνουν, όσοι από αυτούς είναι τέλος πάντων, αφενός για να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους μέσα στη βροχή ασχετοσύνης και αμάθειας και αφετέρου για να είναι πειστικοί στην προσπάθειά τους να διαδώσουν το μήνυμα του βιγκανισμού.

Οι βίγκαν δεν πρεσβεύουν προσωπικές απόψεις, που τις σκέφτηκαν από μόνοι τους και βγήκαν έξω να τις διαλαλήσουν σαν τους κήρηκες. Μεταδίδουν ήδη υπάρχουσα επιστημονική γνώση. Χρειάστηκε να μάθουν πράγματα που φυσιολογικά κάποιος δεν ξέρει; - ναι, προφανώς. Ένας απλός άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίζει τις τροφές που περιέχουν τον περισσότερο σίδηρο, ούτε ξέρει με λεπτομέρειες τις διαδικασίες που ακολουθούνται μέσα σε ένα σφαγείο. Δεν τον ενδιαφέρουν. Θα μπορούσε να τα μάθει, αλλά δεν τον ενδιαφέρουν. Οι βίγκαν τα γνωρίζουν, επειδή αυτή η γνώση παίζει καθοριστικό ρόλο στην υπεράσπιση της ιδεολογίας τους.

Την εποχή του αγώνα για την κατάργηση της δουλείας, πολλοί υπερασπιστές του φαινομένου τόνιζαν το γεγονός ότι οι σκλάβοι δεν είναι κανονικοί άνθρωποι, είναι κατώτεροι πνευματικά και άρα είναι δικαιολογημένο να τους εκμεταλλεύονται. Υποθέτω πως κάποιος ο οποίος αγωνιζόταν τότε εναντίον της σκλαβιάς, θα είχε (και έπρεπε να είχε) πρόσβαση σε επιστημονικές μελέτες που έδειχναν ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ακριβώς ίδιοι, έτσι ώστε να μπορέσει να αντικρούσει τα ηλίθια, ρατσιστικά επιχειρήματα των δουλέμπορων και δουλοκτητών.

Ομοίως, πολλοί βίγκαν έχουν αποκτήσει μια αρκετά βαθιά γνώση επί θεμάτων που άπτονται διαφόρων κλάδων της Επιστήμης, για διάφορους λόγους αλλά κυρίως επειδή κάτι τέτοιο τούς είναι απαραίτητο μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο που ζούνε.

Ένας από τους πιο ουσιώδεις λόγους, που είναι καθαρά προσωπικός, αφορά την διατροφική μετάβαση από την παμφαγία στον βιγκανισμό. Όταν βγάζεις από την διατροφή σου το «κρέας», τα τυριά, τα αυγά, τα ψάρια, το γάλα, το μέλι, το παγωτό και τόσα άλλα καθιερωμένα «τρόφιμα», οφείλεις να γνωρίζεις για το δικό σου καλό ποιες είναι αυτές οι φυτικές τροφές που θα αντικαταστήσουν τις θρεπτικές ουσίες που θεωρητικά χάνεις. Πρέπει να ξέρεις από πού θα πάρεις τον σίδηρό σου, τον φώσφορό σου, το ασβέστιό σου και τις βιταμίνες σου. Ειδάλλως, θα καταλήξεις σαν κάτι άλλους πρώην βίγκαν, που λόγω ηλιθιότητας και άγνοιας επέστρεψαν πάλι στην παμφαγία επειδή διαπίστωσαν ότι δεν είναι δυνατόν να ζήσουν τρώγοντας μόνο μπανάνες. Προφανώς και δεν είναι δυνατόν να ζήσεις τρώγοντας μόνο μπανάνες.

Ο άλλος λόγος, όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, είναι η υπεράσπιση των διατροφικών συνηθειών. Πολλοί βίγκαν έρχονται αντιμέτωποι με μέλη της οικογένειάς τους, φίλους, γνωστούς ή ακόμη και γιατρούς και ακούνε συνεχώς τα ίδια και τα ίδια παραμύθια - η πρωτεΐνη σου, ο σίδηρός σου, οι βιταμίνες σου, το λιοντάρι που τρώει ζώα, τα φυτά που πονάνε, ο κύκλος της φύσης, η μεσογειακή διατροφή, ο άνθρωπος-κυνηγός, οι κυνόδοντες, κλπ. Χωρίς επαρκή ενημέρωση και πρόσβαση σε αξιόπιστες, σοβαρές, δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες, είναι εύκολο κάποιος βίγκαν να πέσει στην παγίδα της φαύλης αντιπαράθεσης, χωρίς πειστικά επιχειρήματα.

Τέλος, υπάρχει και το πολύ σημαντικό ζήτημα της διάδοσης του βιγκανισμού. Πείτε το προσηλυτισμό, πείτε το κήρυγμα, πείτε το πρήξιμο, αλλά τί νόημα έχει να αγωνίζεσαι για τα δικαιώματα των ζώων, για το περιβάλλον, για την προώθηση της καλής υγείας και την Ειρήνη, αν είσαι μόνος σου; Κάθε βίγκαν έζησε μια μοναδική στιγμή στη ζωή του, μια αναλαμπή όπως την λέω, και έχει την ηθική υποχρέωση να προσπαθήσει αυτό να το μεταδώσει και σε άλλους. Για να το κάνει όμως αυτό, οφείλει να έχει επαρκή ενημέρωση. Πρέπει να είναι διαβασμένος. Πρέπει να έχει προετοιμαστεί, ώστε να είναι σε θέση να απαντήσει στα επιχειρήματα που πρόκειται να ακούσει, είτε αυτά είναι βάσιμα είτε είναι μπούρδες.

Μ' αυτά και μ' αυτά, πέρασε η ώρα. Πάω να διαβάσω πώς η κατανάλωση κρέατος αυξάνει τον κίνδυνο για πέτρες στα νεφρά. Δεν είμαι εγωιστής, μπορώ να το μοιραστώ μαζί σου.


Αν σας φαίνονται χρήσιμες οι αναρτήσεις της Συνύπαρξης, βοηθήστε να αποκτήσει κι άλλους αναγνώστες. Μπορείτε να κάνετε Like στη σελίδα μας στο Facebook και να κοινοποιήσετε αυτό το άρθρο στο προφίλ σας.