Πρέπει να τρώμε κρέας; - Συνύπαρξη

Ο Όμηρος μιλάει για τους χορτοφάγους στην αρχαία Ελλάδα. Ο Λεονάρντο ντι Κάπριο φέρεται να απείχε από την κατανάλωση κρέατος, το ίδιο και ο ποιητής του 19ου αιώνα Πέρσι Σέλει. Στο διάβα της ιστορίας υπήρξαν πάντα μικρές ομάδες ανθρώπων με επιχειρήματα εναντίον της κατανάλωσης κρέατος, κυρίως για ηθικούς λόγους.



Οι σημερινοί ισοδύναμοι των παραπάνω είναι οι ειδικοί της διατροφής - και έχουν ολοένα και περισσότερα στοιχεία υπέρ τους. Παρότι οι ειδικοί διαφωνούν σχετικά με το πόσο ακριβώς κρέας είναι εντάξει να τρώμε, οι περισσότεροι συμφωνούν ότι όσο λιγότερο, τόσο καλύτερα. Ο γκουρού της διατροφολογίας Dr. Walter Willet του Χάρβαρντ λέει πως τρώει κόκκινο κρέας μια ή δύο φορές τον χρόνο. Ο συντάκτης της New York Times για θέματα διατροφής Mark Bittman δεν τρώει καθόλου προϊόντα κρέατος στο πρωινό ή το μεσημεριανό αλλά μόνο με φειδώ αργότερα μέσα στην ημέρα. Ο Dr. Neal Barnard θεωρεί πως όλα τα ζωικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένου του ψαριού, είναι βλαβερά και για την καρδιά και για τον εγκέφαλο, οπότε δεν τρώει καθόλου από αυτά.

Η έρευνα δείχνει συνεχώς ότι η συχνή κατανάλωση κόκκινου κρέατος, χοιρινού ή καπνιστού είναι βλαβερή για την καρδιά και αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνων. Οι μελέτες δεν είναι ξεκάθαρες, ωστόσο, ως προς την ακριβή ποσότητα κρέατος που προκαλεί προβλήματα, ή πόσο κοτόπουλο και ψάρι μπορούμε να συμπεριλάβουμε στη διατροφή μας.

"Θεωρώ ότι έχουμε αρκετά στοιχεία για το γεγονός ότι η αποχή από το κόκκινο κρέας είναι επωφελής", λέει ο Willet, διευθυντής του τμήματος διατροφής της Σχολής Υγείας του Χάρβαρντ, ενώ υποστηρίζει ότι τρώει ελάχιστο κοτόπουλο και ψάρι.

Ο Gary Fraser, επικεφαλής μιας μακρόχρονης έρευνας με 35.000 χορτοφάγους στο πανεπιστήμιο Loma Linda της Καλιφόρνια, λέει ότι οι χορτοφάγοι τα πάνε καλύτερα από τους κρεοφάγους στις μετρήσεις μακροζωΐας, καρδιακών παθήσεων, διαβήτη, υπέρτασης, παχυσαρκίας και ορισμένους καρκίνους. Η αποχή από όλα τα ζωικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των ψαριών, των γαλακτοκομικών και των αυγών, δείχνει ακόμη καλύτερα αποτελέσματα στις μετρήσεις βάρους, διαβήτη και υπέρτασης, όπως υποστηρίζει η έρευνά του.

Μεταξύ αυτών που απέχουν μόνο από το κόκκινο κρέας και των χορτοφάγων, υπάρχουν επίσης σημαντικές βελτιώσεις: Όσοι τρώνε κοτόπουλο και ψάρι είναι πιο υγιείς από αυτούς που τρώνε και κόκκινο κρέας. Όσοι τρώνε μόνο ψάρι είναι καλύτερα από αυτούς που τρώνε και κοτόπουλο. Όσοι δεν τρώνε καθόλου κρέας αλλά τρώνε αυγά και τυρί, είναι ακόμη καλύτερα. Και τέλος οι βίγκαν, που απέχουν από κάθε μορφής ζωικά, έχουν τα χαμηλότερα επίπεδα παχυσαρκίας, διαβήτη και υπέρτασης, σύμφωνα με την έρευνά του. Ωστόσο, λέει ο Fraser, που τρώει αυγά, λίγα γαλακτοκομικά και περιστασιακά κάποιο ψάρι, "δεν είμαστε ακόμη σε θέση να δημοσιεύσουμε οριστικά στοιχεία πως μια βίγκαν διατροφή είναι η καλύτερη δυνατή".

"Είναι πιθανό", λέει, "στο μέλλον η έρευνα να δείξει πως η διαφορά, σε επίπεδο υγείας, μεταξύ όσων δεν τρώνε κρέας και όσων τρώνε το πολύ μια φορά την εβδομάδα, είναι πολύ μικρή. Για κάποιους ανθρώπους ίσως αυτό να είναι πιο εύκολο."

O Barnard, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής στο πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσινγκτον, είναι πιο δογματικός. Πρόσφατα πραγματοποίησε μια διεθνή διάσκεψη για την διατροφή και τον εγκέφαλο και πιστεύει πως κάθε κρέας - συμπεριλαμβανομένου και του ψαριού - είναι βλαβερό για την καρδιά και, κατ' επέκτασιν, για τον εγκέφαλο.
"Δεν υπάρχει καμία [θρεπτική] αξία από το κρέας. Μηδέν," λέει ο Barnard, προσθέτοντας ότι η προσωπική του χορτοφαγική διατροφή είναι νόστιμη, εύκολη και πλούσια.

Επομένως, σύμφωνα με τα παραπάνω, γιατί δεν έχουμε σταματήσει ακόμη να τρώμε κρέας;

Ίσως η περισσότερη έρευνα να βοηθήσει σε αυτό. Οι άνθρωποι θα ήταν διατεθιμένοι να ελαττώσουν την κατανάλωση κρέατος σε μία ή δύο φορές την εβδομάδα αν υπήρχαν οριστικές και αδιαμφισβήτητες αποδείξεις για τα οφέλη. Όμως είναι δύσκολο να υπάρχουν οριστικά στοιχεία για την διατροφή, επειδή οι επιστήμονες δεν μπορούν να ζητήσουν από μία ομάδα συμμετεχόντων να τρώει με τον Α τρόπο για ολόκληρες δεκαετίες και σε μια άλλη με τον Β τρόπο. Επομένως οι περισσότερες έρευνες γίνονται σε ποντίκια ή παρατηρώντας μεγάλες ομάδες του πληθυσμού και ζητώντας τους να θυμούνται τί έφαγαν στο παρελθόν ή να κρατούν ημερολόγια. Οι μετρήσεις για την μακροζωΐα και την παχυσαρκία που γίνονται κατόπιν εορτής, δεν πληρούν τον χρυσό κανόνα της έρευνας.

Κατά τη διάρκεια δεκαετιών στην παροχή συμβουλών διατροφής, o Dr. Dean Ornish λέει πως έμαθε ένα πράγμα: Μην λες ποτέ στους ανθρώπους τί δεν πρέπει να τρώνε.

"Ο φόβος δεν είναι βιώσιμο κίνητρο," λέει. "Οι άνθρωποι θέλουν περισσότερο να έχουν τον έλεγχο παρά την υγεία τους". Τα τελευταία 36 χρόνια, ο Ornish έχει αναπτύξει ένα πρόγραμμα ολοκληρωμένης διατροφής και τρόπου ζωής, που περιλαμβάνει ακατέργαστες τροφές, φυτική διατροφή, διαχείριση άγχους, λίγη άσκηση και κοινωνική επαφή όπως φιλία και οικειότητα.

Αυτός ο τρόπος ζωής, που περιγράφει στο βιβλίο του "Το φάσμα", μπορεί να αναστρέψει καρδιακές παθήσεις, να σταματήσει ή να αναστρέψει στάδια καρκίνου του προστάτη και ίσως να επιβραδύνει ακόμη και τη γήρανση, όπως δείχνει η έρευνά του.

"Όσο περισσότερα αλλάζετε τόσο περισσότερο θα βελτιώνεστε, σε οποιαδήποτε ηλικία", λέει ο Ornish, κλινικός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια και ιδρυτής του Ινστιτούτου Προληπτικής Ιατρικής.

Ο Ornish είπε ότι ήταν αυστηρός χορτοφάγος για 30 χρόνια, αλλά πλέον δεν μπορεί να αντισταθεί σε ένα περιστασιακό κομμάτι σούσι.

Ο Μπίτμαν, που τηρούσε βίγκαν διατροφή μέχρι τις 6μμ (σύστημα "VB6" - ο τίτλος του βιβλίου του) για περισσότερα από έξι χρόνια, είπε ότι πιστεύει πως ο σκοπός αξίζει περισσότερο από τις λεπτομέρειες. "Νομίζω πως είναι σημαντικό οι άνθρωποι να τρώνε περισσότερο φαγητό και λιγότερα σκουπίδια", είπε.


Οι γιατροί της βασικής υγειονομικής περίθαλψης συνήθιζαν να αντιδρούν με τρόμο όταν οι ασθενείς τους ανακοίνωναν πως σταμάτησαν να τρώνε κρέας. Έσπαγαν τα δάχτυλά τους γεμάτοι αμηχανία και εξέφραζαν ανοιχτά τον προβληματισμό τους για τα θρεπτικά στοιχεία που ίσως τους έλειπαν.

Σήμερα, ωστόσο, οι περισσότεροι γιατροί και οι ιατρικοί σύλλογοι έχουν κατασταλάξει σε μια τουλάχιστον ουδέτερη στάση απέναντι στην χορτοφαγία. Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία, για παράδειγμα, εκφράζει τα προφανή πλεονεκτήματα, για την υγεία της καρδιάς, μια χορτοφαγικής διατροφής σημειώνοντας ωστόσο τις πιθανές ελλείψεις βιταμινών: Οι χορτοφάγοι που τρέφονται με πίτσα, τσιπς και μπισκότα είναι μάλλον απίθανο να έχουν καλύτερη υγεία από τους περισσότερους κρεοφάγους.
 

Μεταφρασμένο άρθρο από Boston Globe, συντάκτρια: Karen Weintraub