Ο αδιάφορος παράγοντας στο φαγητό σου - Συνύπαρξη

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί η θρεπτικότητα, ως έννοια, δεν αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στην αγροτική και βιομηχανική παραγωγή;

 

Οι γεωπόνοι στις σχολές διδάσκονται πράγματα όπως ανατομία των φυτών, ασθένειες, λίπανση, ανάλυση εδάφους, τεχνικές καλλιέργειας και φυσικά τρόπους αύξησης της παραγωγής. Ελάχιστη σημασία δίδεται στην θρεπτικότητα και παρότι μελετώνται συνεχώς τρόποι αύξησης του μεγέθους της παραγωγής, τρόποι αύξησης της θρεπτικότητας δεν συζητώνται ποτέ.

Οι αγρότες, από την άλλη, ενδιαφέρονται πάνω-κάτω για τα ίδια πράγματα: Πώς θα αυξήσουν την παραγωγή, πώς θα μειώσουν το κόστος, πώς θα αποφύγουν εχθρούς και ασθένειες, αλλά ποτέ για την θρεπτικότητα.

Για κάτι που διαφημίζεται συνεχώς ως θρεπτικό και υγιεινό, όπως το λαχανικό και το φρούτο, η αδιαφορία της πρωτογενούς παραγωγής για την θρεπτικότητα είναι αρκετά περίεργη. 

Βεβαίως θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι δεν δίδεται ιδιαίτερη σημασία στην θρεπτικότητα, επειδή όλες οι μπανάνες, όλα τα κάστανα, όλα τα πεπόνια κ.ο.κ. έχουν συγκεκριμένες θρεπτικές ουσίες, που κάποιος μπορεί να βρει στο διαδίκτυο. Ισχύει όμως κάτι τέτοιο; Έχουν όλα τα φρούτα του ίδιου είδους την ίδια θρεπτικότητα; Όχι βέβαια. Είναι προφανές ότι η περιεκτικότητα ενός φρούτου ή λαχανικού σε θρεπτικά στοιχεία, παρότι είναι καταγεγραμμένη στην βιβλιογραφία, δεν μπορεί να είναι όμοια σε κάθε τεμάχιο καθώς αυτό σχετίζεται με το έδαφος στο οποίο καλλιεργήθηκε, τα φυτοφάρμακα, τα λιπάσματα, τον ήλιο, το κλίμα, το πότισμα, τις συνθήκες αποθήκευσης και ίσως πολλές ακόμη παραμέτρους που οι ειδικοί ξέρουν καλύτερα.

Το γεγονός είναι ένα: Η θρεπτικότητα δεν ενδιαφέρει τη βιομηχανία.

 
Αυτό που ενδιαφέρει, είναι η εμφάνιση και μόνο. Μια μεγάλη, σφικτή, κόκκινη ντομάτα χωρίς σημάδια ή χτυπήματα είναι αρκετά δελεαστική για τον καταναλωτή, επομένως κανείς δεν πρόκειται να ενδιαφερθεί για την θρεπτικότητά της.

Εντάξει με τους παραγωγούς και τους συμβουλάτορές τους, τους γεωπόνους. Τι γίνεται όμως με εμάς; Η γεωργική παραγωγή και η βιομηχανία ακολουθεί εμάς, τους καταναλωτές. Εφόσον κρίνουμε ένα γεωργικό προϊόν από την εμφάνιση και δεν ενδιαφερόμαστε για τίποτα άλλο, αυτό ακριβώς θα μάς προσφέρουν. Σήμερα, χιλιάδες επιστήμονες εργάζονται με φυτά, επιδιώκοντας να κάνουν τους καρπούς τους πιο μεγάλους, πιο ζουμερούς, πιο χρωματιστούς, πιο εύγεστους, με λιγότερα σημάδια, χωρίς σπόρους, χωρίς ασθένειες. Γιατί; Διότι φαίνεται πως κι εμάς, αυτό μας ενδιαφέρει.

Για ποιο λόγο όμως η θρεπτικότητα έχει σημασία; 

Ο ανταγωνισμός που υπάρχει στην αγορά ως προς την εμφάνιση των προϊόντων, νομοτελειακά φέρνει στο πιάτο μας περισσότερο επικίνδυνες τροφές. Για να βελτιωθεί η εμφάνιση των φρούτων και των λαχανικών και να μάς προσφέρουν αψεγάδιαστα τεμάχια, χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερα χημικά, φάρμακα και βελτιωτικά που με το πέρασμα του χρόνου επιβαρύνουν τόσο το περιβάλλον όσο και την υγεία μας. Επιπλέον πολλά φάρμακα, όπως για παράδειγμα τα απολυμαντικά εδάφους, εξουδετερώνουν μεγάλο μέρος των οφέλιμων μικροοργανισμών και των βιταμινών που ζουν στο χώμα και στα φυλλώματα. Να θυμίσω το διάσημο θέμα της βιταμίνης Β12, η οποία πλέον απουσιάζει σχεδόν ολοκληρωτικά από τα φυτά.

Εάν υπήρχε ανταγωνισμός για την θρεπτικότητα των προϊόντων, τα πράγματα θα ήταν τελείως διαφορετικά. Φανταστείτε αγρότες στην ύπαιθρο να τσακώνονται και να διαφωνούν για τη σοδειά τους: -"Μάγκα, το δικό μου καρπούζι έβγαλε 130mg κάλιο φέτος". -"Εγώ ρε μαλάκα έβγαλα μαρούλι με 42mg ασβέστιο, το δικό σου με το ζόρι πιάνει τα 38".

Βάζοντας την θρεπτικότητα στο παιχνίδι του ανταγωνισμού, οι αγρότες και οι γεωπόνοι θα είχαν να ανησυχούν περισσότερο για τα οφέλη των προϊόντων στη υγεία του καταναλωτή και λιγότερο για την εμφάνιση, έτσι θα υπήρχε αύξηση του ενδιαφέροντος για βιώσιμες τεχνικές καλλιέργειας. Οι επιστήμονες θα περνούσαν περισσότερο χρόνο προσπαθώντας να διατηρήσουν αναλλοίωτες τις θρεπτικές ουσίες του φρούτου - ή και να τις αυξήσουν - και λιγότερο ανησυχώντας για σημάδια, απόδοση στρέμματος ή εμφανισιακές ατέλειες.

Το παραπάνω σενάριο δεν είναι ούτε ουτοπικό, ούτε ακατόρθωτο. Ξεκινάει από εμάς τους ίδιους. Ας ξεκινήσουμε να ενδιαφερόμαστε περισσότερο για τα χαρακτηριστικά των προϊόντων που έχουν πραγματικό ενδιαφέρον. Μια "χτυπημένη" ντομάτα ή ένα σημάδι πάνω στο μήλο, ελάχιστη σημασία έχει. Μπορούμε απλώς να το καθαρίσουμε. Όσοι από εσάς έχετε κάποιο δέντρο ή κήπο και βγάζετε δικά σας βιολογικά τρόφιμα, ξέρετε πολύ καλά τί εννοώ. 

Ξεκινήστε να κάνετε ηλίθιες ερωτήσεις στα καταστήματα, όπως "πόσο σίδηρο περιέχει αυτό το βερύκοκο;". Φυσικά, κανείς δεν θα ξέρει να σας απαντήσει αλλά, όσο κουλό κι αν ακούγεται, η αυξανόμενη τάση των καταναλωτών να ρωτούν και να ενδιαφέρονται για την θρεπτικότητα, τελικά θα φτάσει - μέσω του συστήματος προσφοράς και ζήτησης - στους ανθρώπους της πρωτογενούς παραγωγής και θα τους αναγκάσει να εργαστούν πιο εντατικά προς όφελος της υγείας μας.


Αν σας φαίνονται χρήσιμες οι αναρτήσεις της Συνύπαρξης, βοηθήστε να αποκτήσει κι άλλους αναγνώστες. Μπορείτε να κάνετε Like στη σελίδα μας στο Facebook και να κοινοποιήσετε αυτό το άρθρο στο προφίλ σας.